“Rừng xà nu” là một trong những tác
phẩm tiêu biểu của nhà văn Tây
Nguyên: Nguyễn Trung Thành. Truyện
ngắn viết về những anh hùng của làng
Xô Man trong cuộc kháng chiến chống
Mĩ, tiêu biểu nhất là Tnú.
Cái đêm cụ Mết kể cho người dân làng
Xô Man nghe về cuộc đời Tnú bên ngọn
lửa xà nu bập bùng nơi nhà ưng vừa
đầm ấm, trang nghiêm lại thật thiêng
liêng. Cụ Mết dường như đang kể về
một huyền thoại tiếp nối những bản
trường ca Tây Nguyên anh hùng. Tnu
là một bằng chứng sống động cho lịch
sử hào hùng của người dân Xô Man.
Trên trang viết của mình, ngòi bút
Nguyễn Trung Thành đã xây dựng một
nhân vật mang tính sử thi. Cuộc đời Tnu
được phản ánh rõ nét qua hai chặng:
trước và sau khi đi lực lượng.
Tnu cường tráng như một thân xà nu
lớn: “hai cánh tay rộng lướn như hai
cánh lim chắc”. Tnu mang vẻ đẹp của
một con người lí tưởng, mang ngoại
hình và tính cách của một anh hùng.
Sinh ra và lớn lên trong sự đùm bọc,
chở che của buôn làng, Tnu mang thân
phận mồ côi cơ cực. Đời anh khổ song
bụng anh sạch trong như nước suối của
buôn làng, tâm hồn anh gắn bó, hòa
quyện với từng con người, mảnh đất quê
hương. Chính sự gắn bó đến máu thịt
ấy đã tôi luyện Tnu trở thành một con
người gan góc, táo bạo, đầy quả cảm,
mạnh mẽ: “Giặc vây các ngả đường, nó
leo lên một cây cao nhìn quanh một lượt
rồi xé rừng mà đi... Qua sông nó không
thích lội chỗ nước êm, cứ lựa chỗ thác
mạnh mà bơi ngang vượt lên trên mặt
nước, cưỡi thác băng băng như một con
cá kình”. Tnu không biết đến sợ hãi và
khuất phục.
Tnu là nhân vật sử thi điển hình.
Nguyễn Trung Thành cũng xây dựng
cho nhân vật một đời tư như những
nhân vật khác, nhưng Tnu trong tác
phẩm không được nhìn bằng cái nhìn
đời tư mà bằng cái nhìn thông qua vấn
đề của cộng đồng, dân tộc. Câu chuyện
kể về Tnu thưở nhỏ khiến người đọc dễ
dàng nhận ra Tnu là người sớm có lí
tưởng cách mạng. Từ khi còn nhỏ, Tnu
đã thuộc nằm lòng câu nói của cụ Mết:
“Cán bộ là Đảng, Đảng con, núi nước
này còn:. Tnu gặp gỡ cán bộ từ nhỏ, học
bằng được lí tưởng sống cao đẹp để làm
một con người chân chính, đi đầu trong
công việc nuôi giấu cán bộ bởi Tnu
nghĩ: “Để cán bộ ngủ một mình ngoài
rừng bụng dạ không yên được, lỡ giặc
lùng ai dẫn cán bộ chạy”.
Bên cạnh đó, Tnu còn có một tình yêu
trong sáng với Mai. Sức mạnh của Tnu
được hun đúc bởi tình cảm chất chứa
yêu thương trong gia đình nhỏ mà anh
là một người chồng, người cha. Nhưng
tính chất bi hùng của truyện ngắn có lẽ
cũng bắt nguồn từ chính tình yêu ấy.
Tnu anh hùng là thế nhưng vẫn không
cứu được vợ con khỏi tay bọn giặc. hai
con mắt Tnu giờ đây như hai cục lửa lớn,
nỗi căm thù tích tụ trong con người
anh. “Đồ ăn thịt người!”. Tnu nhảy xổ
vào giữa đám giặc nhưng “tối đó Mai
chết, đứa con thì đã chết rồi”. Cụ Mết
muốn khắc sâu vào tâm trí dân làng Xô
Man một sự thật: tnu không cứu được vợ
con mình, cụ Mết cũng không cứu được
mẹ con Mai bởi cả Tnu và cụ Mết đều
chỉ có hai bàn tay không. Ngoài nỗi
đau dân tộc, tnu còn đau nỗi đau cá
nhân, nỗi đau mất mái ấm gia đình.
Vượt lên bi kịch cá nhân, Tnu quyết
tâm gia nhập lực lượng giải phóng, giết
giặc trả thù cho gia đình, cho quê
hương, góp phần bảo vệ buôn làng dù
đôi bàn tay đã bị lũ giặc thiêu đốt bằng
ngọn lửa xà nu. Cuộc đời Tnu, tính cách
Tnu địa diện cho con đường và bản lĩnh
của các dân tộc Tây Nguyên trong khói
lửa đấu tranh. Từ câu chuyện về một con
người, Nguyễn Trung Thành đã nói lên
vấn đề mang ý nghĩa dân tộc: Chỉ có
bạo lực cách mạng mới dập tắt được bạo
lực phản cách mạng.
Tnu là hình ảnh tiêu biểu cho con người
cách mạng mang đậm dòng máu Tây
Nguyên, hơi thở Tây Nguyên. Giống
như Đăm Săn, Xinh Nhã, Tnu tiếp nối
viết nên bản trường ca Tây Nguyên hào
hùng

Link: diendan.hocmai.vn/showthread.php?t=145679